İcra ve iflas hukuku: alacak takibi ve borçlu hakları

İcra ve i̇flas hukuku kapsamında hangi konular yer alır?

Bu hizmet; alacaklılar için icra takibinin başlatılması ve yürütülmesini, borçlular için itiraz, şikâyet ve menfi tespit süreçlerini kapsar.

• İlamlı ve ilamsız icra takipleri
• Kambiyo senetlerine (çek, bono, poliçe) dayalı takipler
• Ödeme emrine itiraz ve icra mahkemesine şikâyet
• İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması
• Menfi tespit ve istirdat davaları
• Haciz işlemleri ve konkordato süreçleri

İlamsız takipte itiraz

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün (İİK m.62)

Kambiyo senetlerinde

İtiraz ve şikâyet süreleri 5 gün (İİK m.168)

İtirazın iptali davası

İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl (İİK m.67)

İtirazın kaldırılması

İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay (İİK m.68)

İcra takibi türleri nelerdir?

Başlıca takip yolları; mahkeme kararına dayanan ilamlı takip, belgeye dayanmayan alacaklar için genel haciz yoluyla ilamsız takip, çek, poliçe ve bono gibi kambiyo senetlerine dayalı takip, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ve iflas yoluyla takiptir.

Takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü veya elektronik ortamda yapılır (İİK m.58). Alacağı çek, poliçe veya emre yazılı senede dayanan alacaklı, kanundaki özel usullere göre haciz veya iflas yoluyla takip yapabilir (İİK m.167).

Hukuki dayanak: İİK m.58, m.167

Ödeme emrine itiraz süresi ne kadardır?

İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde itirazını dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirmelidir; kambiyo senetlerine dayalı takiplerde ise itiraz ve şikâyet süreleri beş gündür.

İlamsız takipteki itiraz İİK m.62’de, kambiyo senetlerine dayalı takipteki ödeme emri ve süreler İİK m.168’de düzenlenmiştir. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir.

Hukuki dayanak: İİK m.62, m.168

Borçlu itiraz ederse alacaklı ne yapabilir?

Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir; alacağı imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış bir borç ikrarına ya da resmi bir belgeye dayanıyorsa altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takipte haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67). İtirazın kaldırılması İİK m.68’de düzenlenmiştir. Alacak ticari veya iş ilişkisinden doğuyorsa itirazın iptali davası öncesinde arabuluculuk zorunluluğu da gözetilmelidir.

Hukuki dayanak: İİK m.67, m.68

Borçlu olmadığını düşünen kişi ne yapabilir?

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

Takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. Takipten sonra açılan davada ise takip durdurulamaz; ancak teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (İİK m.72).

Hukuki dayanak: İİK m.72

Hangi mallar haczedilemez, maaşa ne kadar haciz konulur?

Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası (para, altın, değerli taş, antika gibi kıymetli şeyler hariç) ve borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya haczedilemez; maaş ve ücretler ise borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar indirildikten sonra haczedilebilir.

Haczedilemeyen mallar İİK m.82’de sayılmıştır. Maaş ve ücretlerde haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz; birden fazla haciz varsa sıraya konur ve öndeki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilemez (İİK m.83).

Hukuki dayanak: İİK m.82, m.83

Konkordato nedir?

Konkordato; borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, vade veya indirim yoluyla borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurduğu yargısal yeniden yapılandırma sürecidir.

Konkordato talebi yetkili asliye ticaret mahkemesine yapılır; iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir (İİK m.285).

Hukuki dayanak: İİK m.285

Süreç nasıl ilerler?

1. 01

   Belgelerin incelenmesi

   Alacağın dayanağı (senet, fatura, sözleşme, ilam) ve borçlu bilgileri değerlendirilir.

2. 02

   Takip yolunun seçimi

   İlamlı, ilamsız, kambiyo veya rehin yolu belirlenir.

3. 03

   Takip talebi

   Takip talebi icra dairesine iletilir ve ödeme emri tebliğ edilir.

4. 04

   İtiraz aşaması

   İtiraz varsa itirazın iptali veya kaldırılması yolları değerlendirilir.

5. 05

   Haciz ve satış

   Takip kesinleşirse haciz ve gerekirse satış işlemleri yürütülür.

Hukuki değerlendirme

İcra hukukunda süreler çok kısadır ve çoğu kesin niteliktedir; yedi ve beş günlük itiraz süreleri bunun tipik örnekleridir. Borçlu açısından ödeme emrinin tebliğ edildiği gün, alacaklı açısından ise itirazın tebliğ edildiği gün sonraki tüm sürelerin başlangıcıdır. Bu nedenle tebligat alındığında belgelerin gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.

Kaynaklar ve ilgili mevzuat

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.58, m.62, m.67–68, m.72, m.82–83, m.167–168, m.285, m.344 (takip, itiraz, menfi tespit, haciz, konkordato)

Madde metinleri 28 Eylül 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metin üzerinden kontrol edilmiştir. Mevzuat değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel metni ve somut durumunuzu bir avukatla değerlendiriniz.

İcra ve i̇flas hukuku hakkında sık sorulan sorular