Anlaşmalı boşanma kapsamında hangi konular yer alır?
Bu hizmet; anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanmasını, davanın açılmasını ve duruşma sürecinin takibini kapsar.
- Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması
- Velayet ve çocukla kişisel ilişki takviminin düzenlenmesi
- Nafaka, tazminat ve mal paylaşımına ilişkin hükümlerin yazılması
- Davanın açılması ve duruşmaya hazırlık
- Karar sonrası kesinleşme işlemleri
- Asgari evlilik süresi
- En az bir yıl (TMK m.166/3)
- Duruşma
- Hâkim tarafları bizzat dinler; iradenin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir
- Protokolün geçerliliği
- Fer’i sonuçlara ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5)
Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?
Anlaşmalı boşanma için dört koşul birlikte aranır: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi, hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin hâkimce uygun bulunması.
- Evlilik süresi: Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Ortak irade: Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
- Bizzat dinleme: Hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
- Uygun düzenleme: Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenleme hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.
Bu koşullar sağlandığında evlilik birliği kanun gereği temelinden sarsılmış sayılır (TMK m.166/3).
Hukuki dayanak: TMK m.166/3
Anlaşmalı boşanma protokolünde neler yer almalı?
Protokol; velayet ve çocukla kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, malların ve ev eşyasının paylaşımı ile yargılama giderlerine ilişkin hükümleri açık ve uygulanabilir biçimde içermelidir.
- Velayet ve kişisel ilişki: Hafta sonları, bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilleri için açık bir takvim.
- Nafaka: Tutar, ödeme günü, ödeme yöntemi ve gelecek yıllardaki artışın nasıl belirleneceği. Hâkim, istem hâlinde irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m.176).
- Tazminat: Talep edilip edilmediği ve ediliyorsa tutarı ile ödeme koşulları.
- Mallar: Taşınmaz ve araçların kime kalacağı, tapu devir tarihleri ve masrafların kime ait olduğu.
- Giderler: Yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin düzenleme.
Belirsiz ifadeler (“uygun zamanlarda görüşür”, “makul miktarda nafaka” gibi) ileride yeni uyuşmazlıklara yol açabileceğinden protokolün somut ve uygulanabilir olması önemlidir.
Hukuki dayanak: TMK m.166/3, m.176, m.184/5
Hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.
Değişiklikler kabul edilmezse anlaşmalı boşanma koşulları gerçekleşmiş olmaz ve dava genel hükümlere göre değerlendirilir (TMK m.166/3). Özellikle çocuklara ilişkin düzenlemelerde hâkimin denetimi etkindir.
Hukuki dayanak: TMK m.166/3
Evlilik bir yıldan kısa sürdüyse ne olur?
Evlilik bir yılı doldurmamışsa anlaşmalı boşanma hükmü uygulanamaz; boşanma ancak kanundaki genel veya özel boşanma sebeplerinden birinin ispatıyla mümkündür.
Bu durumda eşlerin uzlaşmış olması yargılamayı kolaylaştırabilir; ancak mahkeme boşanma sebebinin varlığını ayrıca araştırır. Süreç için çekişmeli boşanma davası sayfasına bakabilirsiniz.
Hukuki dayanak: TMK m.166
Anlaşmalı boşanma duruşmasında ne olur?
Duruşmada hâkim eşleri bizzat dinler, boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığını ve protokolü anlayarak kabul ettiklerini tespit eder; ardından protokolü inceleyerek karar verir.
Kanun hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koştuğundan eşlerin duruşmaya katılması gerekir. Hâkimin protokolde değişiklik önermesi hâlinde tarafların bu değişikliği kabul edip etmediği de duruşmada tespit edilir.
Hukuki dayanak: TMK m.166/3
Süreç nasıl ilerler?
Uzlaşma noktalarının belirlenmesi
Velayet, nafaka, tazminat ve mallar konusunda tarafların iradeleri netleştirilir.
Protokolün yazılması
Somut, tarihli ve uygulanabilir hükümler içeren protokol hazırlanır ve imzalanır.
Davanın açılması
Protokol dava dilekçesine eklenerek aile mahkemesine başvurulur.
Duruşma
Eşler bizzat dinlenir; hâkim protokolü değerlendirir.
Kesinleşme
Kanun yolu süreleri sonunda karar kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir.
Hukuki değerlendirme
Anlaşmalı boşanma genellikle çekişmeli yargılamaya göre daha öngörülebilir bir süreçtir; ancak protokolde yer alan her hüküm karar kesinleştikten sonra taraflar için bağlayıcı hâle gelir. İrat biçiminde ödenen nafakanın artırılması veya azaltılması (TMK m.176) ve yeni olguların zorunlu kılması hâlinde velayete ilişkin önlemler (TMK m.183) sonradan gündeme gelebilir; diğer hükümleri değiştirmek ise çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce her maddenin sonuçları değerlendirilmelidir.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m.166, m.176, m.182–184 (anlaşmalı boşanma, nafaka, durumun değişmesi)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.345 (istinaf süresi)
Madde metinleri tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metin üzerinden kontrol edilmiştir. Mevzuat değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel metni ve somut durumunuzu bir avukatla değerlendiriniz.
Anlaşmalı boşanma hakkında sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanmada iki eşin de duruşmaya gelmesi gerekir mi?
Evet. TMK m.166/3, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesini şart koşar; bu nedenle eşlerin duruşmada hazır bulunması gerekir.
Anlaşmalı boşanmada nafaka veya tazminat talep edilmeyebilir mi?
Eşler kendi aralarında nafaka ve tazminat talep etmeyeceklerini kararlaştırabilir. Ancak çocuklara ilişkin düzenlemeler, özellikle iştirak nafakası, hâkim tarafından çocuğun menfaati açısından ayrıca değerlendirilir.
Protokol karar kesinleştikten sonra değiştirilebilir mi?
Kesinleşen karar kural olarak değiştirilemez. Bununla birlikte irat biçimindeki nafakanın mali durumların değişmesi veya hakkaniyet gereği artırılması ya da azaltılması (TMK m.176) ve yeni olgular nedeniyle velayete ilişkin önlemlerin alınması (TMK m.183) mümkündür.
